Nieuw onder­zoek van Intel­li­gence Group toont aan dat stij­gende jeugd­werk­loos­heid niet primair door AI wordt veroor­zaakt, maar dat de instroom van jongeren in kennis­in­ten­sieve func­ties wél merk­baar verschuift.

Intel­li­gence Group heeft het rapport Jongeren, AI en de arbeids­markt gepu­bli­ceerd. Op basis van exper­tin­ter­views, Neder­landse arbeids­markt­data en inter­na­ti­o­naal onder­zoek conclu­deren de auteurs Geert-Jan Waas­dorp en Maike Krijnen dat er op dit moment geen over­tui­gend bewijs is dat AI direct leidt tot hogere werk­loos­heid onder jongeren. De impact van AI mani­fes­teert zich subtiler: niet in massaal baan­ver­lies, maar in een verschui­ving aan de instroom­kant van de arbeids­markt.

Volgens het CBS bedroeg de jeugd­werk­loos­heid (15 – 25 jaar) in november 2025 9,1%, het hoogste niveau in meer dan vier jaar. Het CBS legt daarbij zelf geen directe relatie met AI. De stij­ging past binnen een bredere econo­mi­sche afkoe­ling en een norma­li­satie na de uitzon­der­lijk krappe arbeids­markt van 2021 – 2023.

Wat wel zicht­baar veran­dert, zijn de kansen op een eerste baan in bepaalde sectoren. In kennis­in­ten­sieve beroepen zoals juri­di­sche dienst­ver­le­ning, admi­ni­stratie en marke­ting daalden het aantal star­ters­va­ca­tures de afge­lopen jaren met 30 tot ruim 40%. Tege­lij­ker­tijd groeit de werk­ge­le­gen­heid voor ervaren mede­wer­kers in dezelfde sectoren.

Inter­na­ti­o­naal onder­zoek, onder meer van het Stan­ford Digital Economy Lab en Harvard Univer­sity, laat zien dat bij bedrijven die actief AI inzetten de instroom van jonge werk­ne­mers (22 – 25 jaar) met 6 tot 20% daalt ten opzichte van 2022.

De werk­ge­le­gen­heid voor oudere werk­ne­mers (30+) groeit in diezelfde beroepen juist met 6 tot 13%.

AI als alibi, de rol van perceptie

Een opval­lende bevin­ding uit het onder­zoek is de rol van perceptie. Orga­ni­sa­ties handelen niet alleen op basis van wat AI daad­wer­ke­lijk kan doen, maar ook op basis van wat zij denken dat AI kan. Die verwach­tingen hebben nu al een directe invloed op het instroom­be­leid: minder juni­or­rollen worden uitge­schreven, stage­plekken worden terug­ge­schroefd en wervings­stops worden afge­kon­digd ook in situ­a­ties waar AI tech­nisch gezien nog hele­maal niet in staat is het werk over te nemen.
Tege­lij­ker­tijd spelen andere factoren minstens zo’n grote rol: econo­mi­sche afkoe­ling, geopo­li­tieke onze­ker­heid, stij­gende arbeids­kosten en de aange­scherpte uitzend-cao. AI wordt in dat krach­ten­veld regel­matig gebruikt als verkla­rings­kader, terwijl het gedrag ook goed verklaard kan worden vanuit klas­sieke econo­mi­sche dyna­miek.

Niet de baan verdwijnt, het leerpad dreigt te verdwijnen

Gene­ra­tieve AI neemt vooral routi­ne­ma­tige instap­taken over: samen­vatten, docu­men­teren, analy­seren, eerste concepten schrijven. Dit zijn precies de taken die tradi­ti­o­neel door star­ters werden uitge­voerd en die fungeerden als leer­tra­ject rich­ting meer ervaren func­ties. Het risico dat Intel­li­gence Group signa­leert is daarom niet primair baan­ver­lies, maar het verdwijnen van de leer­functie van het werk zelf.
Orga­ni­sa­ties die nu stoppen met het opleiden en aannemen van star­ters, onder­mijnen daarmee op termijn hun eigen talent­pijp­lijn. De arbeids­markt vergrijst, en de behoefte aan jong talent neemt op de langere termijn alleen maar toe.

Skills boven diploma’s kansen voor wie meebewegt

Het rapport signa­leert ook kansen. Naar­mate AI meer routi­ne­ma­tige taken over­neemt, verschuift de waarde van werk rich­ting vaar­dig­heden die moei­lijk te auto­ma­ti­seren zijn: kritisch denken, samen­werken, aanpas­sings­ver­mogen en empa­thie. Werk­ge­vers stellen daarbij steeds vaker prak­tijk­er­va­ring en aantoon­bare vaar­dig­heden centraal, en hechten minder waarde aan formele kwali­fi­ca­ties alleen.
Jongeren die AI begrijpen en dage­lijks inzetten, hebben daarin juist een voor­sprong. Bedrijven die uit voor­zich­tig­heid de instroom beperken, snijden zich­zelf daarmee in de vingers.