Wie met een Limburgs of Gronings accent spreekt, wordt door de gangbare spraaktechnologie slechter verstaan. Murmel, een nieuw spraakmodel afkomstig uit Nederland, verkleint dat verschil aanzienlijk. Zo blijkt uit onderzoek van de ontwikkelaar waarin zes veelgebruikte open source-​spraakmodellen op negen uur Tweede Kamer-​audio werden getest. Bij Groningse sprekers maakt het Nederlandse spraakmodel tot 30 procent minder fouten dan het best scorende alternatief.

Nederlands als bijzaak

De meeste spraakmodellen op de markt zijn primair getraind op Engelstalige data. Nederlands wordt als extra taal toegevoegd, maar krijgt aanzienlijk minder trainingsdata dan Engels. Het gevolg: regionale accenten en niet-​standaard uitspraak worden slecht herkend. Murmel is getraind op duizenden uren openbaar beschikbare Nederlandse spraak.

Voor het onderzoek is negen uur aan Kamerdebatten geanalyseerd, met sprekers uit elf provincies. Murmel scoort in alle elf het laagste foutenpercentage. Bij sprekers geboren in Limburg behaalt het model 14,6 procent fouten, waar de alternatieven tussen de 17,9 en 23,9 procent scoren. Sprekers geboren in Groningen worden door Murmel herkend met 6,4 procent fouten, tegenover 9,3 procent bij het best scorende alternatief, een verbetering van circa 30 procent.

In de praktijk zorgt dit ervoor dat spraak met een accent veel nauwkeuriger om te zetten is naar tekst. Waar sprekers geboren in Limburg bij andere modellen gemiddeld één op de vijf woorden fout ging, is dat bij Murmel één op de zeven. Daaronder vallen ook stopwoorden en onafgemaakte woorden zoals ‘eh’ en ‘uh’.

Sprekers geboren buiten Nederland beter verstaan

Niet alleen regionale accenten scoren beter. Bij Kamerleden die buiten Nederland zijn geboren, behaalt Murmel een foutenpercentage van 12,4 procent. De alternatieven zitten tussen de 16,1 en 20,7 procent.

“Spraaktechnologie is pas echt inclusief als die iedereen verstaat, ook mensen die niet perfect te verstaan zijn voor een AI-​model. Dat geldt voor iemand uit Maastricht net zo goed als voor iemand die niet in Nederland is geboren, voor iemand die op leeftijd of jong is, of op een andere manier niet overeenkomt met de normgroep”, zegt dr. Maarten Sukel, oprichter van The AI Factory en ontwikkelaar van Murmel.

Ingezet van raadszitting tot radiofragment

Murmel wordt gebruikt voor het uitschrijven van vergaderingen, raadszittingen en telefoongesprekken, maar ook voor het vastleggen van gesprekken in de zorg en het doorzoekbaar maken van radio- en televisiearchieven. Het model telt inmiddels circa 200 gebruikers, van overheden en zorginstellingen tot mediabedrijven en particulieren.

“Tijdens raadsvergaderingen wordt veel relevante, lokale informatie besproken die voor burgers slecht toegankelijk is. Waar in de landelijke politiek geregeld journalisten en andere belangstellenden meeluisteren, en zo relevante informatie naar buiten kunnen brengen, gebeurt dat op gemeentelijk niveau veel minder. Accurate spraakherkenning is dan een belangrijke voorwaarde om die informatie wél effectief bij lokale burgers te kunnen krijgen”, zegt dr. David Graus, universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam. Graus zet Murmel inmiddels samen met studenten in om gemeenteraadsvergaderingen te transcriberen.

Rekenkracht verwarmt verzorgingshuis in Zaandam

Murmel draait op Nederlandse servers, deels bij hostingpartij Leafcloud. De GPU-​servers staan onder meer in een verzorgingshuis in Zaandam, waar de restwarmte wordt ingezet om warm water te leveren aan bewoners. Sinds begin april 2026 leverde de rekenkracht achter Murmel circa 297 kWh aan warmte, verdrong 34 kubieke meter aardgas en bespaarde 250 kilogram CO₂ ten opzichte van een gemiddeld Europees datacenter.

Gebouwd zonder extern kapitaal

Murmel is zonder externe investeerders ontwikkeld door Sukel, gepromoveerd in Machine Learning aan de Universiteit van Amsterdam. Het model is getraind op duizenden uren Nederlandse spraakdata. Alle data wordt uitsluitend verwerkt en opgeslagen op Nederlandse servers. Audio verlaat het land niet en hoeft niet opgeslagen te worden. Het model voldoet aan de AVG zonder afhankelijkheid van Amerikaanse cloudinfrastructuur. Murmel is onlangs opgenomen in het Tech Sovereignty Catalogue van de European DIGITAL SME Alliance, een Europees register van digitale oplossingen die bijdragen aan technologische onafhankelijkheid.

Photo by Giu Vicente on Unsplash