Veel orga­ni­sa­ties die de komende jaren afscheid willen nemen van hun main­frame, moeten hun plannen nog eens kritisch tegen het licht houden. Gartner waar­schuwt dat meer dan 70 procent van de main­frame-exit­pro­jecten die in 2026 worden gestart, niet de beoogde voor­delen zal ople­veren. De belang­rijkste oorzaak: bedrijven verwachten te veel van gene­ra­tieve AI bij het analy­seren, herschrijven en migreren van complexe legacy-code.

Volgens Gartner is er een groei­ende kloof tussen de marke­ting­be­lofte van GenAI en wat deze tech­no­logie in de prak­tijk kan bij het omzetten van bedrijfs­kri­ti­sche main­fra­me­ap­pli­ca­ties. Leve­ran­ciers presen­teren AI steeds vaker als een versneller voor migra­tie­pro­jecten, maar in complexe omge­vingen blijkt die belofte lang niet altijd houd­baar. Zeker bij appli­ca­ties die al tien­tallen jaren meegaan, diep verweven zijn met bedrijfs­pro­cessen en vaak nauwe­lijks volledig zijn gedo­cu­men­teerd, is moder­ni­se­ring of migratie veel meer dan een tech­ni­sche vertaal­slag van oude naar nieuwe code.

Ales­sandro Galim­berti, VP Analyst bij Gartner, spreekt van een “perfect storm” voor infra­struc­ture & opera­tions-leiders. Aan de ene kant neemt de druk toe om verou­derde omge­vingen te moder­ni­seren. Aan de andere kant verdwijnt de kennis van ervaren main­frame-speci­a­listen in hoog tempo uit orga­ni­sa­ties. Daar komt bij dat inves­teer­ders en markt­par­tijen druk uitoe­fenen op leve­ran­ciers om AI in hun oplos­singen te verwerken, ook wanneer dat niet altijd aantoon­baar tot betere resul­taten leidt.

Gartner bena­drukt dat mislukte main­frame-exit­pro­jecten niet alleen een finan­cieel probleem zijn. Natuur­lijk kunnen zulke trajecten leiden tot forse budget­over­schrij­dingen en vertra­gingen. Maar de risico’s gaan verder. Main­frames draaien in veel orga­ni­sa­ties nog altijd appli­ca­ties die essen­tieel zijn voor beta­lings­ver­keer, verze­ke­ringen, logis­tiek, over­heids­pro­cessen of andere kern­ac­ti­vi­teiten. Een slecht geplande migratie kan daar­door direct raken aan de conti­nu­ï­teit van de operatie.

De analisten waar­schuwen vooral voor orga­ni­sa­ties die kiezen voor wat zij omschrijven als schijn­baar magi­sche AI-gedreven exit­stra­te­gieën. Daarmee doelen zij op trajecten waarin GenAI wordt gepre­sen­teerd als snelle route om oude code auto­ma­tisch te begrijpen, te herschrijven en naar een nieuw plat­form te brengen. In werke­lijk­heid kan zo’n aanpak juist nieuwe tech­ni­sche schuld veroor­zaken, zeker wanneer de onder­lig­gende archi­tec­tuur, afhan­ke­lijk­heden en proces­lo­gica onvol­doende worden begrepen.

Daarom pleit Gartner voor een prag­ma­ti­scher bena­de­ring. Niet elk workload hoort auto­ma­tisch weg van het main­frame. Orga­ni­sa­ties moeten volgens het onder­zoeks­bu­reau per appli­catie en per omge­ving bepalen welke stra­tegie het meest logisch is. Soms is volle­dige migratie verstandig, maar in andere gevallen ligt moder­ni­se­ring op het bestaande plat­form meer voor de hand. GenAI kan daarbij wel dege­lijk waar­devol zijn, maar dan vooral als hulp­middel om code beter te begrijpen, docu­men­tatie te verbe­teren, testscenario’s te onder­steunen of gerichte moder­ni­se­ring moge­lijk te maken.

Opval­lend is dat Gartner verwacht dat ook de markt voor main­frame-exit­dien­sten zelf flink zal veran­deren. Het bureau voor­spelt dat in 2030 drie­kwart van de leve­ran­ciers in deze markt zijn busi­ness­model heeft aange­past of zelfs niet meer actief is. De reden is dat de vraag naar gene­rieke, one-size-fits-all migra­tie­op­los­singen waar­schijn­lijk afneemt. De reali­teit van complexe main­fra­me­om­ge­vingen vraagt eerder om maat­werk, gedegen analyse en hybride stra­te­gieën dan om een stan­daard­re­cept voor volle­dige exit.

Tege­lij­ker­tijd blijft het main­frame zich volgens Gartner ontwik­kelen als modern inves­te­rings­plat­form. IBM blijft inves­teren in de tech­no­logie, terwijl ook onaf­han­ke­lijke soft­wa­re­le­ve­ran­ciers zoals 21CS, BMC, Broadcom en Rocket Soft­ware, en managed service provi­ders zoals DXC, GTSG en Kyndryl, de positie van het main­frame blijven versterken. Daarmee wordt het beeld genu­an­ceerder: het main­frame is voor veel orga­ni­sa­ties niet simpelweg een verou­derd systeem dat zo snel moge­lijk moet verdwijnen, maar een plat­form dat in bepaalde situ­a­ties nog steeds een stra­te­gi­sche rol kan spelen.

Voor grote main­fra­me­om­ge­vingen hangt de juiste stra­tegie sterk af van de complexi­teit van appli­ca­ties, afhan­ke­lijk­heden en bedrijfs­pro­cessen. Voor middel­grote omge­vingen, volgens Gartner het grootste markt­seg­ment, zijn de keuzes misschien wel het lastigst. Deze orga­ni­sa­ties moeten balan­ceren tussen opti­ma­li­satie van bestaande inves­te­ringen en selec­tieve migratie waar dat echt waarde ople­vert. Volle­dige plat­form-exits zijn in deze cate­gorie vaak risi­covol en kunnen uitein­de­lijk minder ople­veren dan verwacht.

Voor kleine main­fra­me­om­ge­vingen ziet Gartner andere moge­lijk­heden. Main­frame-as-a-service kan daar een kosten­ef­fec­tieve hosting­stra­tegie zijn. Ook kunnen orga­ni­sa­ties zich richten op het vervangen van verou­derde soft­ware van derde partijen en op gerichte moder­ni­se­ring binnen het bestaande plat­form, zolang daar een duide­lijke posi­tieve busi­nes­scase voor bestaat.

De bood­schap van Gartner is daarmee niet dat orga­ni­sa­ties hun main­frame nooit moeten verlaten. Wel is de waar­schu­wing helder: wie een exit­stra­tegie bouwt op de aanname dat gene­ra­tieve AI het grootste deel van het migra­tie­pro­bleem vanzelf oplost, neemt een groot risico. Succes­volle moder­ni­se­ring begint niet bij de belofte van tooling, maar bij een nuch­tere analyse van de appli­ca­ties, de bedrijfs­pro­cessen, de beschik­bare exper­tise en de werke­lijke waarde van verplaat­sing naar een ander plat­form.

Voor CIO’s en I&O‑leiders bete­kent dit dat main­fra­me­be­slis­singen opnieuw meer stra­te­gisch dan tech­no­lo­gisch moeten worden bekeken. De vraag is niet alleen of een main­fra­me­om­ge­ving oud is, maar vooral welke rol deze speelt, welke risico’s een migratie ople­vert en waar moder­ni­se­ring de meeste waarde creëert. Gene­ra­tieve AI kan daarbij helpen, maar Gartner maakt duide­lijk dat het geen wonder­middel is. Juist bij bedrijfs­kri­ti­sche systemen blijft een zorg­vuldig geplande, worklo­ad­ge­richte aanpak nood­za­ke­lijk.