Lange tijd was de impli­ciete belofte van AI dat de tech­no­logie steeds krach­tiger en breder beschik­baar zou worden. Iedereen zou toegang hebben tot dezelfde intel­li­gentie, de vraag was vooral hoe je die opti­maal kon benutten. Maar die aanname is niet langer houd­baar, meent Johan Traa van Boer­Croon.

De Ameri­kaanse over­heid heeft de orga­ni­satie opge­dragen de toegang tot haar twee meest geavan­ceerde ‘frontier’-modellen, Mythos en Fable 5, te beperken vanwege veilig­heids­over­we­gingen. Dat is op zich­zelf begrij­pe­lijk. Als een model kan helpen bij het vinden van kwets­baar­heden in kritieke systemen, wil je niet dat die capa­ci­teit zonder voor­waarden wereld­wijd beschik­baar is. Maar de conse­quentie is wel dat de toegang tot fron­tier-AI selec­tiever wordt. Momen­teel bespreekt Anthropic met de Ameri­kaanse over­heid of en hoe deze modellen toch vrij­ge­geven kunnen worden.

Daar komen drie ontwik­ke­lingen samen. De eerste is secu­rity. De krach­tigste modellen worden eerst getest en ingezet door vertrouwde defen­ders, vaak in een Ameri­kaanse context. De tweede is compute. Fron­tier-AI is geen gewone soft­ware met verwaar­loos­bare margi­nale kosten. De beno­digde reken­kracht is schaars en duur. Wie die capa­ci­teit heeft, bepaalt mede wie mee kan doen. De derde factor is geopo­li­tiek. De Ameri­kaanse over­heid wordt steeds nadruk­ke­lijker de poort­wachter van tech­no­logie die econo­misch en mili­tair van stra­te­gisch belang is.

Voor Neder­landse en Euro­pese bedrijven bete­kent dit dat er een nieuw scenario bij komt bij het inzetten van AI. Het is al lange tijd belang­rijk dat bestuur­ders niet alleen moeten expe­ri­men­teren met AI, maar vooral op topni­veau stra­te­gisch moeten door­denken wat AI op termijn bete­kent voor hun bedrijfs­voe­ring, hun verdien­model en hun concur­ren­tie­po­sitie. Daar horen nu ook twee vragen bij: wat als de beste modellen niet vanzelf voor ons beschik­baar zijn en: hoe verslaafd is onze onder­ne­ming aan Ameri­kaanse AI-tokens?

Dat bete­kent niet dat bedrijven de Ameri­kaanse AI-capa­ci­teiten links moeten laten liggen. Maar het bete­kent wel dat je niet naïef afhan­ke­lijk moet worden van één Ameri­kaanse leve­ran­cier, één infra­struc­tuur of één poli­tiek-juri­disch régime.

Werk daarom scenario’s uit. Welke processen worden straks echt afhan­ke­lijk van AI? Wat gebeurt er als toegang duurder, beperkter of tijde­lijk onmo­ge­lijk wordt? Kun je over­stappen naar andere modellen? En waar Euro­pese alter­na­tieven voldoende goed zijn, geef die dan ook serieus een kans. Niet uit senti­ment, maar uit stra­te­gisch eigen­be­lang.

Want één ding is nu duide­lijk: de beste AI-modellen worden geen vanzelf­spre­kend publiek bezit, maar een schaars goed dat wordt verdeeld op basis van geld, vertrouwen en geopo­li­tiek belang.