Tijdens het Stumico-event Van taal­mo­dellen naar wereld­mo­dellen bij Inter­Ga­rant Groep in ‘t Harde was te horen en te zien hoe AI-wereld­mo­dellen de bouw- en infra­markt gaan veran­deren. Na een intro­ductie over wereld­mo­dellen van bestuurslid Nynke ter Heide, vertelde Jugal Makwana waarom Auto­desk in deze tech­no­logie inves­teert en Jeroen Pat hoe ze er bij TBI gebruik van gaan maken.

Van LLM’s naar wereldmodellen

AI is een tech­no­logie waaraan al sinds medio vorige eeuw met pieken en dalen wordt gewerkt, onder de noemers van expert­sys­temen en big data. Sinds de intro­ductie van large language models (LLM’s), zoals ChatGPT, Claude, Co Pilot, Gemini e.a., is de ontwik­ke­ling van AI in een stroom­ver­snel­ling terecht­ge­komen. LLM’s zijn ontwik­keld voor taal­ge­ba­seerde toepas­singen zoals chatten, teksten en soft­ware schrijven en het analy­seren en samen­vatten daarvan. Deze modellen zijn een kei in woorden maar kennen de fysieke wereld niet. Ze proberen LLM-gebrui­kers zo goed moge­lijk van dienst te zijn, wat al snel kan leiden tot fouten in de vorm van hallu­ci­na­ties.

Er zijn drie uitda­gingen bij het ontwik­kelen van AI: Hoe kunnen machines leren van obser­va­ties, hoe kunnen ze rede­neren en plannen, aanslui­tend bij gradient learning en hoe kunnen ze omgaan met hiërar­chi­sche percep­ties en acties? De nieuwste ontwik­ke­ling is het creëren van wereld­mo­dellen. Deze kunnen de volgende toestand van de fysieke wereld voor­spellen, op basis van data, acties en de gevolgen ervan. In de bouw en infra bete­kent dit concreet dat een BIM kan worden uitge­breid met AI-func­ties en data over mate­ri­aal­ge­drag, het func­ti­o­nele gebruik en externe invloeden, voor simu­la­ties over de toekom­stige situ­atie. Zo ontstaat er een AI-model dat een gebouw of kunst­werk echt begrijpt.

Investeringen in wereldmodellen

Als tweede spreker vertelde Jugal Makwana, Senior Execu­tive Indu­stry Trans­for­ma­tion & Stra­tegic Open Ecosy­stem bij Auto­desk over de AI-visie en ‑stra­tegie van zijn werk­gever en waarom ze in World Labs hebben geïn­ves­teerd. World Labs bouwt wereld­mo­dellen op basis van spatial data en intel­li­gence, die de 3D-wereld kunnen waar­nemen, gene­reren, rede­neren en ermee inter­a­geren.

Auto­desk is niet de enige leve­ran­cier van ontwerp- en engi­nee­ringsoft­ware die flink inves­teert in wereld­mo­dellen. Begin dit jaar kondigden Dassault Systèmes en Siemens ook al verge­lijk­bare inves­te­ringen aan. Kortom, de ontwik­ke­ling van AI-wereld­mo­dellen is momen­teel een hot topic.

Makwana vertelde dat de inves­te­ring van Auto­desk in World Labs gedreven is door de ambitie om meer grip en invloed te krijgen op het omgaan met en intel­li­gentie toevoegen aan spatial data. Verder vertelde hij over de trend dat de bouw- en infra­markt aan het ‘indu­stri­a­li­seren’ is met behulp van AI-toepas­singen, in navol­ging van de maak­in­du­strie. Om dit te faci­li­teren moet er een betere methode voor het vertrouwen van alle gebruikte data komen. Oftewel geen teke­ningen of andere docu­menten met daarop meer­dere hand­te­ke­ningen ter goed­keu­ring, maar een digi­tale ‘single source of truth’ voor iedereen. In de bouw- en infra­markt noemen we dat een CDE.

Van de Domtoren tot AI die de wereld simuleert

Als laatste spreker vertelde Jeroen Pat, AI Inno­vator & Inspi­rator bij TBI, hoe zijn werk­gever de AI-wereld­mo­dellen wil gaan toepassen. Hij ziet 2026 als een kantel­jaar omdat zwaar­ge­wichten, zoals Nvidia, AMI Labs, World Labs en Deep­mind, momen­teel flink inves­teren in de ontwik­ke­ling van wereld­mo­dellen. Na een terug­blik op de eerste ontwik­ke­ling van BIM en daarbij gebruikte STEP- en IGES-stan­daarden, bena­drukte Pat het belang van betrouw­bare data. In het verleden maakte de mens zelf bouw­mo­dellen met data en regels, tegen­woordig maakt AI deze mee en in de toekomst gaat een 3D wereld­model voor­spellen wat mensen gaan maken.

Als voor­beeld belichtte Pat de reno­vatie van de Domtoren in Utrecht. Deze bestaat uit ruim 10.000 elementen van natuur­steen. Bij het restau­reren daarvan is er zo’n 10% bespaard door digi­taal te werken, met als resul­taat boven­dien een digi­taal revi­sie­dos­sier voor de toekom­stige restau­ra­ties. Binnen TBI werken al verschil­lende bedrijven met data­col­lectie via drone-inspec­ties, mixed reality visu­a­li­sa­ties en digi­tale twee­lingen. Verder zijn ze bezig om een wereld­model voor de operatie te creëren, ten behoeve van real­time data, gedeelde onto­logie en fysieke simu­la­ties. Dit initi­a­tief is geba­seerd op de Fabric Real-Time Intel­li­gence en Fabric IQ van Micro­soft en Nvidia Omni­verse.

Door: Peter Glou­de­mans